Lan man nghĩ suy về giỗ chạp của người Việt
“Sinh, lão, bệnh, tử “. Quy luật của đời người là thế.
Bởi vậy nhà ai cũng đều có giỗ
Ngày húy kị ông bà, cha, mẹ, người thân rất được coi trọng. Nhất là ngày giỗ ông bà, cha mẹ. Thường là con cháu, dù làm ăn ở đâu cũng về chịu lễ. Đó là Đạo lí làm người, cả hiếu, cả tình, là lòng tri ân của kẻ cháu, con. Trừ trường hợp bất khả kháng, khó khăn đặc biệt. Hay do làm ăn, cư trú nơi xa, không thể về được cố quê, phải hương khói bái vọng.
Nhưng Giỗ Chạp ngày nay, nghe mà cay cay khóe mắt.
Làm giỗ ư? Thiên hạ, người giàu có, nhiều tiền của, khoe sang thì giỗ làm cỗ thật to, khách mời thật đông. Sang thì đi nhà hàng, ở làng thì dựng rạp. Rượu ngà ngà thì mở loa hát ca, cứ như là đám hỷ.
Người không có tiền, phận nghèo hèn. Ngày giỗ cũng có bát cơm, canh cúng cha, mẹ.
Vợ chồng thành tâm, cháu con, anh em quần tụ, tưởng nhớ, tri ân đấng sinh thành, thế cũng đủ. Miễn là từ tấm chân tình.
Hay ho gì khi cha mẹ còn sống, gần đó mà không cho nổi bát canh rau, ốm đau, không ngơ ngó, không giặt nổi chiếc áo, cái quần... Giờ chết rồi, ma to, cỗ lớn, để làm gì?
Có gia đình con cái giàu có, mà cha mẹ chết rồi vẫn bắt hồn ma xa nhau. Việc giỗ chạp được chia ra kẻ thờ cúng cha, người làm giỗ mẹ. Nhưng cũng có kẻ coi việc giỗ cha mẹ là của người trai cả, mình chỉ là con thứ hay phận con gái, nên dững dưng. Ngày giỗ, nén hương cũng không đến thắp, nói chi đến việc cùng lo giỗ chạp cho cha mẹ.
-Việc thờ cúng, cũng thể hiện đạo lý, hiếu đễ
Kẻ lắm tiền, xây nhà thờ to, đúc tượng đồng lớn thờ bố mẹ cũng tốt.
Nhưng có kẻ nhà to, phòng lắm, lại để nơi thờ cúng tiên tổ, ông bà cha mẹ lên chót vót cầu thang, cứ như dấu cho khuất vậy. Mùa đông giá lạnh, mùa hè nóng vãi linh hồn, toát mồ hôi tiên tổ… thì còn đâu mát mẻ phúc nhà.
Tuy vậy, những gia đình nghèo, người không có tiền, thì cũng dành nơi quan trọng nhất trong nhà, để bát hương, di hình ông bà, cha mẹ. làm nơi thờ cúng, đó cũng là hiếu đễ.
-Mồ mả là quan trọng. Ông bà, cha mẹ, người thân khi về trời, chọn nơi an nghỉ, chọn ngày, chọn hướng, tính giờ tốt, an táng mồ yên mả đẹp là một trong những trách nhiệm, đạo hiếu làm con và cũng là nỗi lo của một kiếp người.
Quan lại ngày nay, càng làm to, càng chơi hoành tráng! Họ tìm nơi đất vàng, chọn hướng xây mã to, xây nhà thờ lớn. Rồi dùng mọi cách xây rào, chiếm đất… Rồi thì mong cho mã kết, con cháu kế nghiệp làm quan, bổng lộc đời đời. Âu cũng là chuyện để người đời soi xét.
Mà mã to làm gì, khi dân gian thường nói: “To như mã Thằng ăn mày” là vậy !
Ngày chính giỗ, con cháu quây quần, về chịu lễ đầy đủ. Dù cho cỗ sang hay cỗ mọn, dù thân phận khác nhau, nhưng đều chung một niềm tri ân, nhớ thương về đấng sinh thành.
Mượn cớ, mở tiệc khác cả ngày huý kỵ. Chẳng qua để mời mọc nhau nhậu nhẹt, âu cũng chỉ là trả nợ miệng…. Mà có khi mời khách phong bì, mà quên cả báo người thân ...
- Con và của chắc không ai chê ít.
Sinh con, đông con, đó là mong ước đã thành khát vọng của ông bà ta xưa.
Thời nay, đẻ con nhiều, đã thành lạc hậu. Chỉ khi về già, bệnh tật… Dù có tiền, ở trong nhà dưỡng lão, đủ đầy vật chất, chắc rằng sẽ thấm thía nỗi cô đơn!
Xưa, có gia đình lận đận, sinh con nhiều bận, nhưng không nuôi được, phải đi cầu tự, nhờ thầy yểm bùa hoặc nuôi con nuôi mới thành. Rồi thì có thờ, có thiêng, có kiêng có lành. Thành tâm nguyện cầu, ăn ở phúc đức, Trời, Phật thương, nên nguyện ước sẽ thành. Sau này, sinh 5 đẻ 7, vuông tròn, trai gái đủ bề. Ấy là nhân quả vậy.
-Đặt tên ư ? Nhà khó càng phải đặt tên con sao cho xấu, để khỏi quỉ ghẹo, ma trêu, như tên thằng buồi, cái đĩ, cái sắn, thằng khoai...
Mà lạ, cái tên thằng Tham, con Nhũng, cũng được, mà sao cũng ít người đặt?
Trộm nghĩ: Mỗi cái tên cha mẹ đặt ra, dù hay, bay bướm, hoạc trần trụi... đều mang ý nghĩa, cả sự gửi gắm của người thân yêu mình. Còn thiên hạ có cái để gọi, để phân biệt, để kính trọng hay để khinh bỉ, nguyền rủa...Tùy ở tình cảm mỗi con người.
Ví như tên Trạch Văn Đoành của Nam Cao, có nổ, cũng chẳng làm ai sợ. Tên Lan Huệ, Bích Hồng, Thu Hiền…nọ kia, nếu tâm ác cũng chẳng tạo nên vẻ đẹp. Xấu ma chê quỉ hờn, như thị Nở, khi yêu cũng đẹp đến rạng ngời! Bởi vậy, tạo được vẻ đẹp chủ yếu nhất vẫn là cái tâm. Thế nên thiên hạ tranh nhau đặt tên đẹp, như Mỹ Linh, Hồng Nhung, Thu Phương, Hồng Vân… mong cho người đẹp, hát cho hay, cho giàu có, lắm tiền mà xây biệt phủ!
Mong là mong vậy, cũng có người toại nguyện, người không. Cũng như thầy tu, mặc áo tu, nhưng cái áo không làm nên thầy tu là vậy!
- Người Việt ta duy tình. Trăm lý không bằng tí tình. Máu chảy ruột mềm.Tình cảm có khi còn trên cả lý trí. Phải chăng bởi do từ nền giáo dục và bản chất gia đình, mà ta thường nặng gánh con cái. Quý tình nghĩa hơn cả chức quyền, tiền bạc và luôn nhắc truyền thống cho con cháu học tập, làm theo gương ông cha, Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín…và lòng yêu thương nhân ái. Yêu quý thương người như thể thương thân. Trong đó, yêu thương các con hơn cả cuộc đời mình. Thương yêu chúng mê muội, đến mức như “cá chuối đắm đuối vì con”. Bởi có yêu thương, quý trọng gia đình thì mới biết yêu thương quý trọng người ngoài xã hội. Cũng là nhân quả vậy !
Nhân lịch sử ngày huý kị, lan man dòng suy nghĩ, khi tuổi già đã thất thập cổ lai hy. Nhắc cho mình và cho những người thân, thêm chút phần thấu hiểu...
Xin cảm ơn mọi người ghé đọc và cùng đồng cảm, ai không ưng thì bỏ qua, xin chớ nặng lời!
10/10/2021
