Lúc còn làm việc, tôi được phân công theo dõi mảng chính sách người có công. Nhưng chủ yếu thẩm định và đề nghị cấp có thẩm quyền giải quyết công nhận đối tượng là lão thành Cách mạng, Cán bộ TKN. Đồng thời phối hợp trong thực hiện chính sách khen thưởng huân chương bậc cao cho các đối tượng người tham gia kháng chiến theo Pháp lệnh người có công.
Gần 30 năm theo dõi, gắn bó với các anh chị trong BTC Tỉnh ủy, chỉ đạo, giải quyết các đối tượng thuộc lĩnh vực này. Giờ nghĩ lại, tôi thấy có quyền tự hào đã làm tốt nhiệm vụ, công tâm, không để lại tai tiếng gì. Hầu hết các đối tượng đã được đề nghị giải quyết thoả đáng, số phát sinh mới đã được chỉ đạo xử lí, theo đúng quy định, được nhân dân ghi nhận. Bởi lẽ bố mẹ, các cậu, mợ, anh em trong gia đình tôi hầu hết là người hoạt động cách mạng trong thời kì này. Nên ngoài đạo lí, truyền thống gia đình, trách nhiệm với công việc... tôi cũng khá rõ điều kiện hoạt động, sự cống hiến hy sinh và sự nghèo khổ của họ.
Xong, theo dõi lĩnh vực khen thưởng theo pháp lệnh người có công nói chung, tôi thấy trong thực hiện khen thưởng còn nhiều tiêu cực, nhất là đối tượng là người hoạt động kháng chiến ở địa phương. Quy định về thủ tục hồ sơ là cụ thể, nhưng do lâu ngày thất lạc, giấy tờ, nhân chứng không còn, đa số các đối tượng già yếu, văn hoá thấp, viết lách không được, phải nhờ người viết hộ. Sự hướng dẫn kê khai không cụ thể. Đặc biệt, có cán bộ trong " Bộ phận không nhỏ" bị thoái hoá biến chất, lợi dụng quyền hạn chức trách để hạch sách, hành hạ các cụ, vòi vĩnh, kiếm chác.
Các cụ hoạt động cách mạng vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc nhân dân... Chứ đâu vì khen thưởng huân, huy chương! Nhưng khi có chủ trương thì các cụ kê khai, có sao thì khai vậy. Người có trách nhiệm phải hướng dẫn cho họ. Nhưng có người thiếu trách nhiệm, hạch sách câu chữ, danh từ..., bắt các cụ kê khai, làm đi làm lại nhiều lần và tiêu cực thật là làm khổ các cụ.
Trong khi đó, có kẻ đang đương chức do háo danh, nô nức chạy vạy để được khen thưởng. Từ bối cảnh đó, tôi làm bài thơ này, để mong được dư luận đồng tình phê phán.
Bài thơ nói về tình trạng chung, vô tư, không nói xấu ai. Nhưng ra đời giữa lúc tình hình tiêu cực, bệnh thành tích, bệnh chạy khen đang hoành hành. Có người còn đến từng cơ quan, từng đối tượng để ve vản, mồi chài"chạy”để được khen thưởng Huân, huy chương, thậm chí chạy danh hiệu anh hùng. Vì “Đơn vị anh hùng thì lãnh đạo ta phải anh hùng..."!
Kẻ xu nịnh còn thỏ thẻ nói với giọng Hoạn quan "Có bài thơ ám chỉ, phá không muốn cho anh được anh hùng..."!
Xu nịnh tệ thế đó !
Thế là kẻ háo danh lồng lộn lên, chạy vạy, lo lót tốn kém, mà không nghĩ rằng đó là công sức phấn đấu chung của toàn thể đảng bộ và nhân dân. Mình đã không xứng đáng, thì dù có chạy chọt cũng vô ích. Cái kết cục quả đúng như vậy.
Bài thơ ra đời trong bối cảnh như thế .
CHẠY KHEN !
Có một thời
người ta làm hết mình
vì khối óc và con tim
Chẵng mong để được bình bầu giấy khen
Nhưng cấp trên vẫn tìm để cấp
Khen cứ khen
Xếp dày từng tập
Không treo
Úp trong lồng bàn(1)
Mỗi bữa ăn
mặt vợ khó đăm đăm ...
Cổ họng vướng dằm
Khó nuốt !
***
Lâu rồi
Việc khen giờ khác trước
Thành tích chẵng nổi gì
Nhưng lại thích được khen
Mà khen thì đơn vị Sếp có tên
Để trên bục thản nhiên
Nhận tiền khen kèm phong bì
Để mong được cấp trên chú ý
Để cấp dưới tặng quà
Để quay Camera lên sóng...
Tiếp theo còn "chạy Bằng khen
Chạy Huân chương Lao động "
Và cao hơn
Chạy danh hiệu anh hùng
Khuyết điểm nói chung chung
Chi phí tiền công
mua thành tích riêng mình ?
Cán bộ trên dẫu có về thẩm định
Cưỡi ngựa xem hoa
Vui vẻ chung, lại được nhận quà...
Ôi khen
Khen thế này
khen làm gì nhỉ ?
***
Thương cho bao người
( Có cả là " đồng chí " )
Trong kháng chiến trường kì
Đi đánh Tây
đánh Mỹ...
Pháp lệnh người có công
Làm hồ sơ khen
Những phiền phức trăm đường
khi đi xin chữ kí
Để được khen
Có tấm giấy kia mới được cấp ít tiền
An ủi động viên
"đã từng đi kháng chiến.."
***
Ôi khen
Ôi khen !
Qúa phiền thủ tục khen
người đi kháng chiến
Và trớ trêu thay
Kẻ trên bục
Mình tự khen mình !
15/5/209
(1) Thời giấy khen, thiếu bánh mì
