KỶ NIỆM 50 NĂM TỰU TRƯỜNG

 

Kính thưa các thầy giáo

Thưa tất cả các bạn

Thế là sau 50 năm, như những đứa con đi xa, nay được về nhà. Chúng ta hân hoan, tay bắt, mặt mừng trong niềm vui xôm tụ.. Xin chúc mừng sự đoàn viên của tất cả chúng ta. Xin được chung vui với những niềm vui, hạnh phúc của mỗi người và xin được sẻ chia những nỗi buồn, những mất mát riêng tư cùng các bạn.

 Cảm ơn các thành viên trong ban liên lạc đã nêu cao trách nhiệm, chung tay cho công việc chung. Cảm ơn sự nhiệt tình của tất cả các bạn, để có buổi họp mặt hôm nay! 

Thưa tất cả các bạn

Con người là tổng hoà các mối quan hệ xã hội. Từ khi ta oa oa khóc tiếng khóc chào đời, đến khi  về với tổ tiên là cả một mối quan hệ chằng chịt, với bao kỉ niệm, dấu ấn không nhoà. Nhưng với lớp ta, có lẽ ghi đậm nhất, đọng lại nhất trong mỗi chúng ta là ngày tựu trường, tập trung về Bái Thủy, Định Liên, địa điểm của Trường Cấp 3 Yên Định khi đó, cách đây 50 năm, nửa thế kỷ, nửa của một kiếp người! 

Phải chăng đó là lần đầu tiên xa nhà, xa bố mẹ, người thân, để theo đòi đèn sách, với những ước mơ cháy bỏng, cùng những hành xử đầu đời, trắng trong như trang sách học trò, mà suốt cả quãng đường 50 năm qua, ta kiếm tìm mà chưa hề gặp lại?Bởi vậy, cái ngày ấy của thế hệ chúng ta đã thành thiêng liêng, ắp đầy cảm xúc và ghi đậm dấu ấn không nhoà. Điều ấy cũng phần nào lý giải vì sao từ lúc ấu thơ, đến khi đã thất thập cổ lai hy, đã là ông là bà, đã qua bao trường, bao lớp, qua những Hội, những cơ quan, cả Đảng cả Đoàn... cả kẻ nơi trận mạc, kẻ chốn quan trường hay người ở lại quê hương...  nhưng “Kỉ niệm xưa” ấy vẫn cứ mãi sống trong ta. Và lạ kì, ngày lại càng hiện diện nhiều hơn, sâu đậm hơn theo độ dày năm tháng. Khi mỗi chúng ta ngày mỗi yếu đi, già đi theo quy luật cuộc đời? Và phải chăng nữa, tuổi già nhu cầu được sống lại cùng kí ức, cùng hoài niệm, mà day dứt, mà nấu nung, mà thôi thúc mỗi chúng ta trăn trở tìm về...

Cùng chung ý nghĩ đó, một số bạn đã yêu cầu Ban liên lạc lớp tổ chức buổi gặp mặt, nhân 50 năm ngày tựu trường của lớp chúng ta. Có bạn còn hào hứng “Cứ triệu tập đi, kinh phí tôi chịu...”. Thể theo nguyện vọng đó, Ban liên lạc đã tìm địa chỉ, đã thông báo tới các bạn và các bạn đã nhiệt tình ủng hộ, nên mới có buổi họp mặt hôm nay .

Thưa các bạn

Tiếp theo kỷ niệm 40 năm ngày ra trường(3/2011). Hôm nay, chúng ta, những bạn cũ, lại tề tựu về đây, mừng vì có thêm những bạn cũ, nhưng tận 50 năm mới lần đầu gặp lại. Song, trong niềm vui đó, chúng ta bùi ngùi tưởng nhớ thầy Chủ nhiệm, các thầy cô, cùng một số bạn đã vĩnh viễn ra đi, do chiến tranh, do tuổi già và bệnh tật... nên không có mặt hôm nay. Xin hãy dành phút mặc niệm cho những người thân yêu đó

Thưa các bạn . Sau 50 năm gặp lại. Kỷ niệm xưa dồn dập kéo về. Hãy gác lại những bộn bề của cuộc sống, những đam mê, kể cả hưởng lạc hoặc cả ấm ức ganh tỵ riêng tư ... để cùng nhau ôn lại, sống lại cái ngày túi sách đứt quai, bao cói gạo, ngô... đi bộ đến trường. Hãy sống lại tuổi thần tiên, cùng chung đèn sách với bao kỷ niệm gắn bó bằng hữu, thầy trò... Hãy bỏ qua đi nhục vinh, quan lính, may rủi của cuộc đời, để thả mình, sống lại tình bạn thuở học sinh của 50 năm trước, để về với Bái Thủy, với Quán Lào, với vùng quê Yên Định... Chia sẻ cùng nhau nỗi nhung nhớ, kể cả nuối tiếc và cả sự khát khao. Để rồi mai này chia xa, sẽ còn sống mãi trong ta những giây phút tuyệt vời này.

Với ý nghĩa đó, xin được lần nữa chúc mừng cuộc hội ngộ của tất cả chúng ta.

Thưa các bạn. Chúng tôi đã cơ bản thông báo được tới  bạn bè và đều phấn khởi chờ ngày về xôm tụ. Nhưng một số bạn do lý do đột xuất bất khả kháng mãi giờ chót mới báo tin, nên không có mặt hôm nay. Các thầy cô vì già sức khỏe yếu, đường xá xa xôi nên không thể về đông đủ. Khi trò gần 70, chỉ số ít thầy trẻ, dù tuổi gần 90 nhưng cũng cố gắng về cùng chung vui. xin được cúi đầu thành kính cảm ơn và chúc sức khỏe các thầy

Chương trình hôm nay, sau hàn huyên ở đây, chúng ta sẽ vào thăm trường cũ. Tiếp đó, có thể thăm vài nơi, cùng sống lại kỷ niệm và mừng cho sự đổi mới của quê hương Yên Định. Trưa, giao lưu tại khách sạn này và kết thúc tại đây. Các bạn có nhu cầu riêng, chủ động sắp xếp theo dự định của mình. Chúc các bạn toại nguyện. 

Một lần nữa , xin chân thành cảm ơn cac thầy, các quý vị đại biểu và các bạn. Chúc cho cuộc hội ngộ vui vẻ đầm ấm. Chúc sức khỏe an lành cho tất cả chúng ta

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN !

KHẮC GHI LỜI BÁC

“Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng. Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách để sửa chữa khuyết điểm đó. Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn, chân chính”...(HCM)

Đảng đang tự chỉnh đốn, một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên thoái hóa biến chất đang bị xử lý và tự đào thải. Tôi tin trong cuộc chiến diệt giặc Nội xâm này, Đảng ta, nhà nước ta và Nhân dân ta sẽ chiến thắng. Một Đảng có bản lĩnh Chính trị vững vàng, không xa rời mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”, được nhân dân ủng hộ, luôn vì dân mà tự chỉnh đốn để đáp ứng vai trò lãnh đạo, thì Đảng đó là một Đảng chân chính. 

Hiện nay Đảng và Nhà nước ta đã bắt được sâu bầy, sâu to, đã cho được củi gộc, cả củi tươi vào lò, lại biết tin dân, tự chỉnh đốn mình... thì Đảng còn đủ mạnh cùng nhân dân diệt tham nhũng, xây dựng ngày một tốt hơn, chế độ mà nhân dân ta mong ước, đó là ”XH Dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh”. Còn gọi tên là CNXH hay CS, tên gì Mặc nó !

Mọi người nếu đồng tình, hả hê vì Đảng và nhà nước đã trừng trị, đang, sẽ tống cổ được bọn tham nhũng, đưa củi to củi tươi vào lò... thì hãy ủng hộ, cùng chung tay lượm củi, xây nhiều lò ớ địa phương mình, cùng chung tay dọn sạch rác rưởi, củi mục, củi khô... vào lò cho sạch môi trường. Hãy tin và cùng làm, sẽ hay hơn vạn lần kẻ ngồi đó kêu ca và chê bai !

VVL

Nói chuyện VỀ GIA PHẢ.

 

Khi nền kinh tế phát triển, cùng với sự phát triển chung của xã hội, phong trào xây nhà thờ gia tộc và biên soạn, ghi Gia phả cũng phát triển. Có thể nói các họ, các nơi, khi có điều kiện là được tiến hành. 

-Gia phả được hiểu đó chính là bản ghi chép tên họ, tuổi tác, ngày giỗ, vai trò và công đức của cha mẹ, ông bà, tiên tổ và mộ phần, của một gia đình hay một dòng họ. Để con cháu biết, tỏ lòng hiếu nghĩa, nhớ công ơn sinh thành dưỡng dục, hương khói cúng giỗ, xây đắp sửa sang mồ mả hàng năm... Hay xa hơn nữa là cuốn Tộc phả, Giúp cho thế hệ sau biết Tổ tiên, họ tộc, Anh em, bà con xa gần nhà mình, để còn nhận biết nhau, tránh cho anh em con cháu khỏi cưới hỏi lẫn nhau, quan hệ loạn luân và tránh được nhiều điều đáng tiếc trong Gia tộc. Bởi vậy phải phổ biến cho con cháu biết, không dấu diếm. (Thế mà có trưởng hợp là cháu nội mà không biết họ tên, ngày giỗ ông bà Nội của mình nữa mới lạ). Song gia phả chỉ phát đến người có trách nhiệm, được quản lý, không để kẻ xấu lợi dụng thông tin.

Đã là Gia Phả không phải họ thì không được ghi vào gia phả. Mặc dù có người cùng họ, ở cùng làng, thờ chung một Thành Hoàng, nhưng Không chung một ông Tổ, không phải anh em trong họ người ta, thì cũng không được bắt quàng để ghi vào gia phả của họ đó.

Không ai Sáng Tác gia phả, mà chỉ là người ghi, hoặc biên tập. Người ghi, biên tập, chép lại gia phả, phải căn cứ thực tế, từ tâm, trung thực và từ lịch sử để lại. Nếu vì động cơ cá nhân, mà man trá bút tích người trước, làm méo mó lịch sử, là xâm hại đến vong hồn tiền nhân, có tội với họ mạc.

Việc Ghi gia phả là nhằm giúp cho thế hệ hiện tại và thế hệ sau, hiểu đúng tổ tiên họ mạc, ông bà cha mẹ nhà mình trước đây là ai. Khi mọi người đã hiểu được những người trong họ, anh em trên dưới… Thì sự giúp đỡ đó đã hiệu quả và cuốn gia phả đó là của gia đình họ. Không ai có quyền thu hồi gia phả, nhằm để xuyên tạc sự thật, vụ lợi cho cá nhân. Đến đời hiện tại, thì cha mẹ phải có trách nhiệm trực tiếp ghi, để lại cho con cháu mình đời sau, không ai làm thay.

Trong cuốn Từ điển Hán-Việt, Đào Duy Anh đã định nghĩa: “Gia phả là Sách ghi thế hệ trong họ và lịch sử tổ tiên” của họ mình. Nghèo hèn hay sang giàu, tốt, xấu cũng là tổ tiên dòng họ cha mẹ mình. Không ai chỉ vì họ mạc, ông bà, cha mẹ mình nghèo, không danh giá, mà chối bỏ Họ của chính mình. Cũng không ai ngược đời, không phải họ mà đòi người khác ghi vào Gia phả của họ người ta. Và cũng không ai là người có trách nhiệm trong họ mà lại vớ vẫn làm theo yêu cầu của người thiên hạ.

Một bản Gia phả được coi là hoàn chỉnh, trước hết phải là một gia phả có cấu trúc gồm:

-Lời tựa ( hay lời nói đầu).

-Phả hệ( Có điều kiện thì in ảnh, sơ đồ phả). Phần cuối có chú giải. 

-Gia phả, tộc phả được ghi chép rõ ràng, chữ nghĩa chân phương, có ghi rõ tên người sao lục, biên soạn thuộc đời thứ mấy, năm nào, triều vua nào, căn cứ vào bản nào, tên người tục biên qua các đời cũng có cước chú rõ ràng.

Ngày nay làng quê có nhiều họ. Sống trong tình làng nghĩa xóm là chủ yếu. Nhưng người ta vẫn tìm về cội nguồn họ mạc. Đó là sự cần thiết. Chim có tổ,  người có tông là vậy.

Ngày xưa, dưới chế độ phong kiến, do đói khổ, nhiều gia đình phải tha phương cầu thực, bỏ quê đi mưu sinh, đến ngụ cư nơi khác, làm con nuôi, mượn họ, đổi danh… Qua các chế độ xã hội, tên, họ mượn đó vẫn được chính quyền tôn trọng, nếu không có sự đề nghị thay đổi theo nguyện vọng cá nhân. Nhưng với gia phả thì hoàn toàn khác, không thể theo nguyện vọng cá nhân mà kiếm bố, đổi mẹ!

Ngày nay chế độ mới, dân chủ, ấm no, hạnh phúc, nhân dân đều bình đẳng. Nhiều họ sống nhân ái đoàn kết, yêu thương trong một làng quê. Nhưng trong tâm, họ luôn đau đáu tìm về quê cha đất tổ, dù khó đến mấy cũng tìm về chính họ của mình. Hầu hết những trường hợp đó đều đã thành hiện thực. Đó chính là tổ tông, huyết thống của họ, mặc dù trên lĩnh vực quản lý nhà nước hiện tại, họ đang mang họ khác. Cá biệt lắm mới có người không thiết tha tìm về cội nguồn, bỏ mặc, mang họ nào cũng được. Chắc rằng, nơi nguồn cội đó, trong Gia phả của dòng tộc của họ, nơi ấy cũng sẽ ghi rõ những trường hợp xa quê này. 

Điều đó cũng khẳng định, nơi họ đang cư trú , Gia phả của một họ nào đó không thể ghi người khác họ vào gia phả của gia đình mình, nếu không có ai nhận làm con nuôi hoặc chứng minh có người sinh ra họ thuộc ở cành nào, chi nào. Hay trong thực tế, có trường hợp quan hệ gia đình nội ngoại rất gần, như chị em trai, con cô, con cậu… Tình cảm gia đình là vậy, nhưng gia phả, khác họ, khác ông Tổ thì cũng không thể ghi vào gia phả họ tộc. Do đó, những người mượn họ, mượn danh càng không thể ghi trong gia phả. Làm sai sẽ mang tội với tổ tiên. 

Thiết nghĩ như vậy đã là quá rõ. 

Thế nhưng do sự kém hiểu biết,  người ta thường hiểu sai lệch về gia phả, đi đến những đòi hỏi và yêu cầu không đúng. Hại thay, người có trách nhiệm trong họ cũng không hiểu, lại dĩ hòa vi quý, và chính họ đang làm mất đi sự đoàn kết, làm cho lộn xộn trong họ, làm mất đi tôn ty kỷ cương lâu nay của một dòng họ. 

Ngược lại cũng có người đã là cán bộ, nhưng biết đúng mà không dám giải thích. Thậm chí được gắn thẻ, để giúp họ thay lời giải thích, nhưng đã gỡ thẻ vì quá nhu nhược. Loại người này thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh, mà làm cán bộ thì chỉ cá nhân cơ hội, không xứng đáng làm người đầy tớ của nhân dân. 

Nên mỗi người khi sử dụng gia phả phải có trình độ tối thiểu và được suy nghĩ thấu đáo thì mới có hành vi đúng, nếu không cũng như đàn gảy tai trâu mà thôi!

16/10/2023

CAU ĐÃ TRỔ BUỒNG

Quặn lòng, banh bẹ, sinh con

Nhân nay thành quả, vuông tròn yêu thương 

Ấp ôm, năm tháng, nở buồng

Mười hai bến nước, dặm trường long đong 

Để giờ, bung tỏa hương nồng 

Thoả lòng mong mỏi, thoả công người trồng 

Cau xanh, quấn quýt trầu không 

Vôi thôi phận bạc, thắm nồng lứa đôi

Thân cây cho đến kiếp người 

Sinh thành, đạo hiếu, muôn đời nhớ cho

9/7/2022

NGÀY XƯA...ƯỚC GÌ

( Không muốn mà đành phải chịu)

Ngày xưa, lăn lộn chiến trường

Đầu xanh, tuổi trẻ coi thường gian nguy

Người lính còn giặc, còn đi

Sáng ngời lý tưởng, xá gì tấm thân

Sốt rét, nhiễm độc... bao lần

Đói cơm, thiếu muối cái chân phù nề

Thương người mãi mãi không về

Kẻ sống, bệnh tật ê chề bám đeo

Thần kinh, hành hạ sớm chiều

Giật mình đêm, tưởng bom reo, pháo dồn

Lẫn rồi, quên, nhớ từng cơn

Tính cách thay đổi, giận hờn vu vơ

Da cam, nhiễm độc không ngờ 

Những ai từng lính bây giờ ngấm chưa ?

Lâu ngày chuyển dạng ung thư

Nằm thoi thóp.

Tiếc ngày xưa... !

Ước gì!

14/7/2020

CHỜ ĐỢI MÙA NGÂU

Ngâu về mà những thương thêm 

Nên chăng sùi sụt cả đêm qua rồi

Mong là nhìn mặt nhau thôi

Mà sao dạ cứ bồi hồi hả em ?

Ngày, ngày nhắc“Cố mà quên “

Đã không, nhớ lại nhân lên nhiều lần 

Vùi sâu, chôn chặt trong tâm 

Miệng cười, lòng vẫn nặng phần xót xa 

Hy sinh, mình chịu cho ta

Vẫn trinh nguyên, vẫn như là thuở xưa…

Vui gặp mặt. Buồn tiễn đưa !

Tháng mưa chừng ấy, vẫn chưa thỏa lòng 

Tưởng là vơi nỗi nhớ mong 

Ai ngờ đầy ắp, chất trong tim này 

Thôi đành… dứt áo chia tay 

Khổ lao, hy vọng một ngày cam lai

Mưa ngâu, tháng vẫn còn dài

Sông Tương, vẫn cứ đợi hoài mùa Ngâu. 

2023

Tháng 7 mùa ngâu

“Ông Ngâu, bà Ngâu

Cả năm mới thấy mặt nhau một lần “

KHÁC HẲN QUÁN LÀO

 

Cháu ra Hà Nội thăm cô

Quê quen nếp cũ, Thủ Đô lạ lùng.

Nhà cao, toàn chỉ người dưng

Phòng riêng có số, đi cùng cầu thang 

Chẳng quen, cũng chẳng họ hàng 

Ở nhà, cửa đóng- Đi làm khoá treo!

Kiệm lời, chẳng nỡ nói nhiều. 

Hàng ngày giáp mặt, vẫn điều chưa quen?

Thang máy, đông cứ như lèn

Tối rồi, chờ xuống, đợi lên… vẫn còn 

Mỏi mồm, chuông điện reo luôn 

Dẫu là một khách, vẫn buông tiếng tòm !

Nhớ lời cô giáo Mầm non(*) 

Đông người, nhanh nhảu cháu luôn miệng chào.

Làm thinh, ( Khác hẳn Quán Lào)

Trẻ chào, đáp lại, dẫu bao vội vàng…

***

Xa quê, bao thứ ngỡ ngàng

Mới hay, một bước, học sàng cái khôn(**)

12/10/2023

(1) Địa danh một vùng quê xứ Thanh

(*) Cô giáo MN dạy thấy người lớn phải chào.

(**) Đi một bước đàng, học được sàng cái khôn (ngạn ngữ)

CỘI NGUỒN YÊU THƯƠNG

Tuổi già vui thú điền viên 

Sống cùng con, cháu, trọn niềm yêu thương 

Chốn xưa, nho nhỏ mảnh vườn 

Sáng, chiều dạo bước, trên đường quê thân

Thảnh thơi, qua lại đứa gần

Đứa xa vài tháng, mươi tuần ghé chơi 

Thích thì đi, chẳng đợi mời 

Lâu lâu, pic níc những nơi hiếu kì 

Của, tiền, chẳng có nhiều gì 

Xuất hưu, dùng khéo, đủ chi ông bà 

Con cháu, hiếu thảo biếu quà 

Sướng rồi, nhiều, ít, chẳng nề hà chi

Không phiền, vòi vĩnh, suy bì

Sẵn sàng mở ví, giúp khi con cần 

Khoái nhất, thứ bảy quây quần 

Đứa xa gọi điện, đứa gần nấu ăn 

Ốm đau, “y tá bà”chăm

Con cháu trách nhiệm, quan tâm tuổi già 

Việc hiếu, hỉ những nơi xa 

Các con cư xử, thay cha mẹ mình

Chẳng ham “góc chiếu giữa đình”

Tri kỷ vài bạn, nghĩa tình phân minh

Gia phong, giữ nếp gia đình

Bởi đây, nguồn cội của tình yêu thương. 

28/9/2022

Ở ĐÂU MỘT ĐOÁ HOA QUỲNH

 

"Anh đi tìm em, em ở đâu"?

Lang thang, bơ vơ

Hay đã ẩn yên, nơi chốn cậy nhờ ?

Bông hoa trắng, cứ phải đêm mới nở !

Mặc ai người, nhớ đến ngẫn ngơ…

*** 

Anh đi tìm em, em ở đâu?

Những lúc này ta cần có nhau!

Dẫu đêm nở, sáng tàn, ngắn ngủi

Lẫn trốn đời, oan trái càng đau …

*** 

Anh đi tìm em, em ở đâu.

Hỡi hoa kia, tên gọi là Quỳnh? 

Nào em đẹp xinh, phải đâu là tội lỗi…

Để ai nỡ dập vùi trong buồn tủi

Liễu yếu, đào thơ... 

Rồi chồi non mai sau

Sẽ lớn lên trong cay đắng, nghi ngờ…

***

Bung nở đi em.

Sao cứ phải mười giờ ?

Có chăng nữa, mình làm mình chịu. 

Cho hai năm rõ mười 

Kẻ cơ hội còn cớ gì để nói.

Khỏi để bao người chịu hệ lụy theo?

***

Cuối thu rồi… như lá úa hanh heo

Đông chẳng đợi… cái lá treo lơ lửng

Sao phải đợi, để đêm về mới nở?

Cho trái tim ai cứ khắc khoải mong chờ 

Cứ bung nở đi…

Quỳnh em ơi. 

Không đợi đến Mười giờ!

18/9/2023

NGẪM VỀ NHỮNG QUAN NIỆM

Lan man nghĩ suy về giỗ chạp của người Việt 

“Sinh, lão, bệnh, tử “. Quy luật của đời người là thế. 

Bởi vậy nhà ai cũng đều có giỗ 

Ngày húy kị ông bà, cha, mẹ, người thân rất được coi trọng. Nhất là ngày giỗ ông bà, cha mẹ. Thường là con cháu, dù làm ăn ở đâu cũng về chịu lễ. Đó là Đạo lí làm người, cả hiếu, cả tình, là lòng tri ân của kẻ cháu, con. Trừ trường hợp bất khả kháng, khó khăn đặc biệt. Hay do làm ăn, cư trú nơi xa, không thể về được cố quê, phải hương khói bái vọng.

Nhưng Giỗ Chạp ngày nay,  nghe mà cay cay khóe mắt.

Làm giỗ ư? Thiên hạ, người giàu có, nhiều tiền của, khoe sang thì giỗ làm cỗ thật to, khách mời thật đông. Sang thì đi nhà hàng, ở làng thì dựng rạp. Rượu ngà ngà thì mở loa hát ca, cứ như là đám hỷ. 

Người không có tiền, phận nghèo hèn. Ngày giỗ cũng có bát cơm, canh cúng cha, mẹ. 

Vợ chồng thành tâm, cháu con, anh em quần tụ, tưởng nhớ, tri ân đấng sinh thành, thế cũng đủ. Miễn là từ tấm chân tình.

Hay ho gì khi cha mẹ còn sống, gần đó mà không cho nổi bát canh rau, ốm đau, không ngơ ngó, không giặt nổi chiếc áo, cái quần... Giờ chết rồi, ma to, cỗ lớn, để làm gì? 

Có gia đình con cái giàu có, mà cha mẹ chết rồi vẫn bắt hồn ma xa nhau. Việc giỗ chạp được chia ra kẻ thờ cúng cha, người làm giỗ mẹ. Nhưng cũng có kẻ coi việc giỗ cha mẹ là của người trai cả, mình chỉ là con thứ hay phận con gái, nên dững dưng. Ngày giỗ, nén hương cũng không đến thắp, nói chi đến việc cùng lo giỗ chạp cho cha mẹ.

-Việc thờ cúng, cũng thể hiện đạo lý, hiếu đễ 

Kẻ lắm tiền, xây nhà thờ to, đúc tượng đồng lớn thờ bố mẹ cũng tốt. 

Nhưng có kẻ nhà to, phòng lắm, lại để nơi thờ cúng tiên tổ, ông bà cha mẹ lên chót vót cầu thang, cứ như dấu cho khuất vậy. Mùa đông giá lạnh, mùa hè nóng vãi linh hồn, toát mồ hôi tiên tổ… thì còn đâu mát mẻ phúc nhà. 

Tuy vậy, những gia đình nghèo, người không có tiền, thì cũng dành nơi quan trọng nhất trong nhà, để bát hương, di hình ông bà, cha mẹ. làm nơi thờ cúng, đó cũng là hiếu đễ. 

-Mồ mả là quan trọng. Ông bà, cha mẹ, người thân khi về trời, chọn nơi an nghỉ, chọn ngày, chọn hướng, tính giờ tốt, an táng mồ yên mả đẹp là một trong những trách nhiệm, đạo hiếu làm con và cũng là nỗi lo của một kiếp người.

Quan lại ngày nay, càng làm to, càng chơi hoành tráng! Họ tìm nơi đất vàng, chọn hướng xây mã to, xây nhà thờ lớn. Rồi dùng mọi cách xây rào, chiếm đất… Rồi thì mong cho mã kết, con cháu kế nghiệp làm quan, bổng lộc đời đời. Âu cũng là chuyện để người đời soi xét. 

Mà mã to làm gì, khi dân gian thường nói: “To như mã Thằng ăn mày” là vậy !

Ngày chính giỗ, con cháu quây quần, về chịu lễ đầy đủ. Dù cho cỗ sang hay cỗ mọn, dù thân phận khác nhau, nhưng đều chung một niềm tri ân, nhớ thương về đấng sinh thành.

Mượn cớ, mở tiệc khác cả ngày huý kỵ. Chẳng qua để mời mọc nhau nhậu nhẹt, âu cũng chỉ là trả nợ miệng…. Mà có khi mời khách phong bì, mà quên cả báo người thân ... 

- Con và của chắc không ai chê ít. 

Sinh con, đông con, đó là mong ước đã thành khát vọng của ông bà ta xưa. 

Thời nay, đẻ con nhiều, đã thành lạc hậu. Chỉ khi về già, bệnh tật… Dù có tiền, ở trong nhà dưỡng lão, đủ đầy vật chất, chắc rằng sẽ thấm thía nỗi cô đơn!

Xưa, có gia đình lận đận, sinh con nhiều bận, nhưng không nuôi được, phải đi cầu tự, nhờ thầy yểm bùa hoặc nuôi con nuôi mới thành. Rồi thì có thờ, có thiêng, có kiêng có lành. Thành tâm nguyện cầu, ăn ở phúc đức, Trời, Phật thương, nên nguyện ước sẽ thành. Sau này, sinh 5 đẻ 7, vuông tròn, trai gái đủ bề. Ấy là nhân quả vậy. 

-Đặt tên ư ? Nhà khó càng phải đặt tên con sao cho xấu, để khỏi quỉ ghẹo, ma trêu, như tên thằng buồi, cái đĩ, cái sắn, thằng khoai... 

Mà lạ, cái tên thằng Tham, con Nhũng, cũng được, mà sao cũng ít người đặt?

Trộm nghĩ: Mỗi cái tên cha mẹ đặt ra, dù hay, bay bướm, hoạc trần trụi...  đều mang ý nghĩa, cả sự gửi gắm của người thân yêu mình. Còn thiên hạ có cái để gọi, để phân biệt, để kính trọng hay để khinh bỉ, nguyền rủa...Tùy ở tình cảm mỗi con người. 

Ví như tên Trạch Văn Đoành của Nam Cao, có nổ, cũng chẳng làm ai sợ. Tên Lan Huệ, Bích Hồng, Thu Hiền…nọ kia, nếu tâm ác cũng chẳng tạo nên vẻ đẹp. Xấu ma chê quỉ hờn, như thị Nở,  khi yêu cũng đẹp đến rạng ngời! Bởi vậy, tạo được vẻ đẹp chủ yếu nhất vẫn là cái tâm. Thế nên thiên hạ tranh nhau đặt tên đẹp, như Mỹ Linh, Hồng Nhung, Thu Phương, Hồng Vân… mong cho người đẹp, hát cho hay, cho giàu có, lắm tiền mà xây biệt phủ! 

Mong là mong vậy, cũng có người toại nguyện, người không. Cũng như thầy tu, mặc áo tu, nhưng cái áo không làm nên thầy tu là vậy! 

- Người Việt ta duy tình. Trăm lý không bằng tí tình. Máu chảy ruột mềm.Tình cảm có khi còn trên cả lý trí.  Phải chăng bởi do từ nền giáo dục và bản chất gia đình, mà ta thường nặng gánh con cái. Quý tình nghĩa hơn cả chức quyền, tiền bạc và luôn nhắc truyền thống cho con cháu học tập, làm theo gương ông cha, Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín…và lòng yêu thương nhân ái. Yêu quý thương người như thể thương thân. Trong đó, yêu thương các con hơn cả cuộc đời mình. Thương yêu chúng mê muội, đến mức như “cá chuối đắm đuối vì con”. Bởi có yêu thương, quý trọng gia đình thì mới biết yêu thương quý trọng người ngoài xã hội. Cũng là nhân quả vậy !

Nhân lịch sử ngày huý kị, lan man dòng suy nghĩ, khi tuổi già đã thất thập cổ lai hy. Nhắc cho mình và cho những người thân, thêm chút phần thấu hiểu...

Xin cảm ơn mọi người ghé đọc và cùng đồng cảm, ai không ưng thì bỏ qua, xin chớ nặng lời!

10/10/2021